Công cha như núi Thái Sơn,

Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra.

Nhân Ngày Lễ Mẹ tôi muốn đặc biệt tri ân công lao và tình cảm dạt dào của những người mẹ, đặc biệt là những bà mẹ Việt Nam. Nói đến mẹ Việt Nam, ta hình dung được nét dịu hiền, bao dung và đầy ngọt ngào. Vì lẽ ấy mà các văn nhân, thi, nhạc sĩ đã không tiếc lời ca ngợi. Nhưng phải nói rằng vì tình mẹ bao la quá, “nghĩa mẹ như nước ở ngoài biển Ðông.” Nên không một bút mực nào có thể diễn tả cho thấu, cho hết được tình mẹ yêu thương.

Với tôi, mẹ là một hình ảnh cao trọng, vượt lên trên mọi hình ảnh thân thương khác. Tấm lòng và công lao của mẹ không thể có một hình ảnh nào để so sánh cho xứng được. Vì núi Thái Sơn tuy cao nhưng vẫn có thể đo đếm được, nước trong nguồn tuy vô tận nhưng ta vẫn tính được lưu lượng, biển tuy sâu rộng mênh mông nhưng vẫn có bến bờ, và loài người đã thám hiểm tận đáy đại dương. Vâng, “sông sâu còn có kẻ dò” duy chỉ có tấm lòng yêu thương con của mẹ là không ai có thể xác định được, nhất là người mẹ Việt Nam. Vì nó bao la vô tận, bất biến ở mọi hoàn cảnh, bất chấp mọi thời gian và không gian. Thi sĩ Hồ Dzếnh trong bài thơ Cảm Xúc ca ngợi đức hi sinh của người phụ nữ Việt đã viết:

Cô gái Việt Nam ơi!

Nếu chữ hi sinh có ở đời,

Tôi muốn nạm vàng muôn khổ cực,

Cho lòng cô gái Việt Nam vui.

Trong gia đình Việt Nam, từ ngàn xưa người mẹ chiếm một địa vị trọng yếu nhưng cũng gánh chịu nhiều khốn khổ, gian nan. Ngay từ khi bắt đầu trưởng thành người con gái phải chấp nhận sự giáo dục khắt khe của gia đình, đó cũng là điều răn của người mẹ là phải “công, dung, ngôn, hạnh làm đầu.” Ðến khi bắt đầu làm cô dâu, mẹ lại phải chấp nhận một cuộc đổi đời rất lớn. Từ một đứa con được cha mẹ cưng chiều không phải làm việc nặng nhọc, “khi vào canh cửi, khi ra thêu thùa,” giờ phải đi đến nơi xa lạ làm dâu là “con của người ta.” Nếu không may gặp cảnh “chồng chúa vợ tôi” hoặc cảnh “mẹ chồng nàng dâu,” người mẹ lại phải lấy “tiết hạnh làm câu răn mình.” Chấp nhận, chịu đựng mọi gian khổ để gia đình được trong ấm ngoài êm.

Khi cưu mang con mẹ lại phải chấp nhận những đớn đau thể xác mà không ai có thể chia sẻ được, đến lúc con chào đời mẹ lại chịu nhiều gian truân nhưng vẫn mỉm nụ cười vui khi nghe tiếng của con khóc chào đời. Rồi thì những dằn vặt, lo toan khi con trái gió trở trời. Ðến khi con chập chững tập đi, mẹ lại từng bước dắt dìu để “khi con đi, bước chân con sẽ không ngập ngừng, và khi con chạy, con sẽ không vấp ngã” (Châm-ngôn 4:12). Sự buồn vui của mẹ gắn liền trong tình mẫu tử, là chuỗi ngày tiếp nối theo sự khôn lớn của con.

Có ai yêu tôi bằng mẹ tôi,

Mẹ luôn vui vẻ lúc tôi cười,

Mẹ tôi buồn bã khi tôi khóc,

Mẹ mến thương tôi lúc trở trời.

Khi con bắt đầu đi học mẹ dắt tay con từng bước, tung tăng theo tiếng cười của con đến trường.

Hôm nay con đến trường,

Mẹ dắt tay từng bước.

Ðã vậy, vẫn chưa hết nỗi lo âu của mẹ, khi con khôn lớn sắp bước vào ngưỡng cửa cuộc đời, mẹ vẫn ở bên cạnh để dạy dỗ và dẫn dắt con đi trong đường ngay lẽ phải. Nhưng nếu không may, đứa con nào vấp ngã, bất hạnh trên đường đời, mẹ lại dang rộng vòng tay tha thứ và ôm ấp con với tất cả sự trìu mến của mình. Nụ cười của mẹ là thành công của con, và niềm vui của mẹ cũng được nuôi dưỡng bằng hạnh phúc của con. Cực khổ hi sinh cho chồng con, cô đơn, vất vả, cực nhọc mẹ chịu một mình. Mẹ là người chăm lo, dìu dắt con cái, dù cuộc đời có bằng phẳng như cầu ván hay gập ghềnh như cầu tre.

Ví dầu cầu ván đóng đinh,

Cầu tre lắc lẻo, gập ghềnh khó đi.

Khó đi mẹ dắt con đi,

Con đi trường học, mẹ đi trường đời.

Trong cảnh chiến tranh người mẹ lại phải thay chồng gánh vác việc nhà, nuôi mẹ dạy con để chồng an tâm ra đi theo tiếng gọi quê hương và lập công danh với đời.

Anh đi em ở lại nhà,

Hai vai gánh vác mẹ già con thơ,

Lầm than bao quản nắng mưa,

Anh đi anh liệu chen đua với đời.

Gặp cảnh nghèo khổ, người mẹ xưa quên cả thân mình, thức khuya, dậy sớm, xuôi ngược tảo tần để nuôi chồng con.

Quanh năm buôn bán ở ven sông,

Nuôi đủ năm con với một chồng.

Hình ảnh người mẹ thật não nùng nhưng cũng đầy nhẫn nại, dù gian khổ nhưng vẫn không quên bổn phận làm vợ hiền, dâu thảo. “Trọn đời nàng làm cho chồng được ích lợi, chớ chẳng hề sự tổn hại” (Châm ngôn 31:12). Mẹ không quản dãi dầu, chỉ mong sao cho cả nhà được no cơm, ấm áo. “Nàng thức dậy khi trời còn tối, phát vật thực cho người nhà mình, và cắt công việc cho các tớ gái mình” (Châm-ngôn 31:15).

Thật, không sao kể hết được những gian truân của mẹ, mỗi bước đi lên của con là hơi thở và sức vóc của mẹ yếu dần, nhưng tình thương của mẹ dành cho các con vẫn mãi tăng lên theo với thời gian. “Mẹ nuôi con không quản tháng ngày.” Những bon chen của cuộc sống, giông bão của kiếp người mẹ đều tham dự, sức chịu đựng, kiên gan bền bỉ của mẹ không gì có thể so sánh được. Tình mẹ không bao giờ biến đổi và không bao giờ chấm dứt. Mẹ chỉ cho mà không bao giờ nhận, bởi vậy cuộc đời của mẹ chỉ là một chuỗi hy sinh. Thế nên tiểu thuyết gia Pháp René Bazin bảo: “Ở đâu tôi gặp một gia đình hạnh phúc, ở đó tôi thấy một hình ảnh bà mẹ biết quên mình.” Hình ảnh người mẹ Việt Nam trong câu:

Mẹ già như chuối ba hương,

Như xôi nếp một, như đường mía lau.

Thoáng nghe qua ta chẳng nhìn biết giá trị là bao, nhưng thật ra chính những đặc sản đơn sơ của quê hương đó rất gần gũi và thân thiết với người Việt chúng ta. Chất liệu ngọt ngào, thơm dịu đó đã dung chứa những nét đẹp tuyệt vời bất tử, và tình mẹ chính là chất liệu ngọt ngào ấy đã nuôi con khôn lớn nên người.

Những người mẹ Việt Nam ơi, quý vị có biết là Chúa khen thưởng sự hi sinh lớn lao của mình không? Còn quý vị là những người con, hãy biết mẹ đã cho rất nhiều nhưng không đòi hỏi các con phải đền đáp công ơn lại. Nên bổn phận làm con trong gia đình là phải tỏ ra hiếu thảo, lễ phép, vâng lời. Ngoài xã hội con cố gắng thành công trên đường đời, trở thành một người có ích cho xã hội chính là con đã đền đáp được một phần nào công lao của mẹ.

Một lòng thờ mẹ kính cha,

Cho tròn chữ hiếu mới là đạo con.

Ðược như vậy, thì người con mới làm đúng theo điều Chúa dạy: “Hỡi kẻ làm con cái, hãy vâng phục cha mẹ mình trong Chúa, vì điều đó là phải lắm. Hãy tôn kính cha mẹ ngươi (ấy là điều răn thứ nhứt, có lời hứa nối theo), hầu cho ngươi được phước và sống lâu trên đất” (Ê-phê-sô 6:1-3).

Trong Ngày Lễ Mẹ, chắc quý vị là người có mẹ tuy ở xa đã có cơ hội gọi điện thoại chúc mẹ của mình: Mẹ ơi! Xin chúc mừng Ngày Lễ Mẹ! Hoặc về thăm và tặng mẹ bó hoa hồng đỏ thắm. Những người còn sống trong vòng tay của mẹ chắc đã có dịp tiện để làm nũng nịu với mẹ, còn được nghe giọng mẹ âu yếm gọi: Con ơi!

Là con cái, chúng ta vâng theo lời Chúa dạy hiếu thảo với cha mẹ, thương yêu kính trọng cha mẹ của mình trong lúc người còn sống và cố gắng làm những gì có thể được để cha mẹ vui và hãnh diện về mình. Vì một mai khi mẹ cha khuất bóng, có muốn làm gì, nói gì để tỏ lòng hiếu thảo cũng không còn được cha mẹ nghe và biết nữa.

Thầy Tử Lộ ngày xưa lúc còn hàn vi, nhà nghèo phải đội gạo về nuôi song thân dù đường xa hàng trăm dặm. Sau này, khi được làm quan nước Sở, xe ngựa hàng trăm, lương bổng hàng vạn, ăn những miếng ngon, mặc những của tốt, thì cha mẹ đã mất. Mỗi khi nhớ đến song thân, lại muốn đội gạo để nuôi người như trước, thì không sao được nữa. Vì thế lòng hiếu thảo, sự kính yêu cần phải được bày tỏ ngay trong hiện tại, lúc còn có cơ hội, có điều kiện. Dù bận rộn, xa xôi cách mấy cũng phải nhớ quan tâm, thăm hỏi để cho mẹ vui, mẹ thấy được tình con đối với mẹ mà lòng được ấm êm!

Mục Sư Ức Chiến Thắng